Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung - Đêm hội trăng rằm rực rỡ tại Tòa Thánh
NSSC Tây NinhĐăng: Cập nhật lần cuối: 14 phút đọc

Mỗi độ trăng thu tháng Tám tròn đầy tỏa sáng trên vùng đất thánh phương Nam, Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung lại quy tụ hàng vạn tín đồ cùng du khách thập phương về nội ô Tòa Thánh Tây Ninh trong không khí trang nghiêm và rực rỡ sắc màu. Không chỉ là kỳ lễ trọng đại bậc nhất của đạo Cao Đài nhằm tôn vinh công đức sinh thành của Đức Phật Mẫu, sự kiện văn hóa tâm linh này còn làm say lòng người bởi màn rước cộ bông và vũ điệu tứ linh độc bản.
Khởi nguồn lịch sử và triết lý của Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung
Sự ra đời và phát triển của kỳ đại lễ rằm tháng Tám gắn liền mật thiết với lịch sử hình thành nền Đại Đạo Tam Kỳ Phổ Độ tại vùng đất Nam Bộ vào đầu thế kỷ hai mươi. Từ một buổi lễ đoàn viên ấm cúng mang đậm triết lý hiếu đạo phương Đông, sự kiện đã vươn mình trở thành biểu tượng văn hóa lễ hội đặc sắc nhất của tỉnh Tây Ninh mỗi dịp Tết Trung thu.
Điển tích đêm Trung thu Ất Sửu 1925
Ngược dòng lịch sử tôn giáo bản địa về mùa thu năm Ất Sửu 1925, cội nguồn của Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung bắt đầu từ một sự kiện tâm linh mang tính bước ngoặt đối với quá trình khai sáng đạo Cao Đài. Vào đêm rằm tháng Tám năm ấy, các vị tiền khai đạo gồm Thượng Trung Nhựt Cao Quỳnh Cư, Hộ Pháp Phạm Công Tắc và Thượng Sanh Cao Hoài Sang đã thiết lập bàn hương án thanh tịnh để cử hành nghi thức cầu cơ và sửa soạn bàn tiệc chay dâng cúng nhân dịp Tết Trung thu cổ truyền.
Theo sử liệu đạo Cao Đài ghi chép lại, trong đêm trăng thanh gió mát đó, các vị tiền bối đã đón nhận thông điệp thiêng liêng về việc thiết lập Hội Yến Diêu Trì nhằm cung nghinh Đức Diêu Trì Kim Mẫu cùng Cửu Vị Tiên Nương giáng lâm ban phước lành cho nhân sanh. Khi quần thể kiến trúc Tòa Thánh Cao Đài Tây Ninh được kiến tạo quy mô dưới chân núi Bà, kỳ lễ vía Trung thu đã được nâng tầm thành đại lễ trọng thể của toàn đạo, sánh ngang cùng Đại lễ vía Đức Chí Tôn tại Tòa Thánh Tây Ninh diễn ra vào tháng Giêng âm lịch hằng năm.
Biểu tượng từ mẫu và đạo lý báo ân
Trong hệ thống giáo lý Tam giáo quy nguyên của đạo Cao Đài, nếu Đức Ngọc Hoàng Thượng Đế đại diện cho nguyên lý Dương quang sáng tạo vũ trụ thì Đức Diêu Trì Kim Mẫu chính là hiện thân của nguyên lý Âm nhu nuôi dưỡng và bảo tồn muôn loài vạn vật. Theo quan niệm triết học tôn giáo này, Đức Phật Mẫu ngự tại cung Diêu Trì, thống quản Cửu Vị Tiên Nương để giáo hóa quần linh, dìu dắt con người hướng về chân thiện mỹ.
Chính vì vậy, Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung mang ý nghĩa cốt lõi là ngày hội đoàn viên của những người con thảo trở về dưới mái nhà chung để dâng trọn tấm lòng hiếu kính lên đấng Mẹ hiền vũ trụ. Thông qua nghi thức dâng yến tiệc hoa quả thanh khiết vào đúng dịp rằm tháng Tám âm lịch, con người bày tỏ lòng tri ân sâu sắc đối với ân đức sinh thành dưỡng dục của trời đất, tổ tiên và cha mẹ hiện tiền.
Không gian Báo Ân Từ trong Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung
Để chuẩn bị cho kỳ lễ hội lớn nhất mùa thu, toàn bộ khuôn viên nội ô rộng gần một trăm héc-ta tại phường Long Hoa, thị xã Hòa Thành được trang hoàng cờ đạo tam thanh và đèn hoa rực rỡ từ đầu tháng Tám âm lịch. Trục không gian thực hành lễ nghi kết nối chặt chẽ giữa điện thờ Phật Mẫu, ngôi Đền Thánh uy nghiêm và quảng trường đại lộ rộng lớn.
Kiến trúc Báo Ân Từ và nội ô Tòa Thánh
Trung tâm cử hành các nghi thức cúng tế thiêng liêng nhất của Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung là Báo Ân Từ (còn được người dân gọi thân thuộc là Điện thờ Phật Mẫu), tọa lạc phía bên phải trục đại lộ dẫn vào Đền Thánh. Ngôi điện thờ mang kiến trúc truyền thống phương Đông thanh thoát với mái ngói uốn cong gắn biểu tượng chữ Vạn, mặt tiền chạm đắp hình tượng chim thanh loan và hoa sen tinh khiết tượng trưng cho đức hạnh từ hòa.
Xung quanh khu vực Báo Ân Từ và dọc theo các tuyến đường chính trong nội ô Tòa Thánh, hàng trăm gian triển lãm quả phẩm của các họ đạo đến từ khắp các tỉnh thành trên cả nước được dựng lên quy mô. Bên cạnh đó, các công trình kiến trúc phụ trợ như Trai đường Tòa Thánh cũng hoạt động hết công suất để chuẩn bị hàng chục vạn suất cơm chay thanh đạm thiết đãi miễn phí cho đồng đạo và khách thập phương về dự hội suốt hai ngày mười bốn và rằm tháng Tám âm lịch.

Nghi thức cúng đàn và thiết bàn Hội Yến
Phần lễ chính thống của Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung diễn ra theo trình tự hết sức trang nghiêm, chuẩn mực dưới sự chủ trì của Hội Thánh Cao Đài Tòa Thánh Tây Ninh. Từ sáng ngày mười bốn đến trưa ngày mười lăm tháng Tám âm lịch, các thời khóa cúng Tiểu Đàn và Đại Đàn được cử hành liên tục tại Đền Thánh và Báo Ân Từ để cầu nguyện cho quốc thái dân an, phong điều vũ thuận, thế giới hòa bình.
Điểm nhấn tâm linh thiêng liêng nhất diễn ra vào thời khắc đêm rằm tại chánh điện Báo Ân Từ với nghi thức thiết bàn Hội Yến cổ truyền. Trên bàn yến tiệc chạm trổ tinh xảo đặt giữa điện thờ, các chức sắc nữ phái trong trang phục áo dài trắng tinh khôi thành kính dâng lên mười chén trà thơm, mười chung rượu lễ cùng mâm quả phẩm ngũ sắc trong tiếng đàn tranh, đàn tỳ bà của ban nhạc lễ hòa cùng giọng đồng nhi tụng bài Kinh Phật Mẫu ngân nga trầm bổng.
| Hạng mục trong Đại lễ | Thời gian và địa điểm thực hành | Nội dung nghi thức và hoạt động văn hóa trọng tâm | Ý nghĩa biểu tượng tâm linh |
|---|---|---|---|
| Lễ cúng Đại Đàn | Ngày 14 và 15 tháng 8 âm lịch tại Đền Thánh | Dâng sớ cầu nguyện quốc thái dân an, mưa thuận gió hòa và tụng kinh cầu siêu | Thể hiện lòng tôn kính trời đất và ước vọng hòa bình cho nhân loại |
| Nghi thức Hội Yến | Đêm rằm tháng Tám âm lịch tại Báo Ân Từ | Thiết bàn yến tiệc trà rượu, bánh mứt, hoa quả cung nghinh Đức Diêu Trì Kim Mẫu | Tôn vinh công đức sinh thành của Từ Mẫu và giáo lý hiếu đạo |
| Rước cộ bông và Tứ Linh | Tối 15 tháng 8 âm lịch quanh nội ô Tòa Thánh | Diễu hành rước cộ bông Phật Mẫu, Cửu Vị Tiên Nương và múa Long Mã Tứ Linh | Biểu trưng cho vạn vật muôn loài hân hoan quy tụ chầu đón Phật Mẫu |
| Triển lãm cộ quả phẩm | Xuyên suốt 2 ngày hội quanh khu vực Báo Ân Từ | Trưng bày hàng trăm gian hàng tạo hình tứ linh, hoa sen từ trái cây bản địa | Dâng hiến thành quả lao động nông nghiệp thanh khiết lên đấng linh thiêng |
| Đãi chay tại Trai đường | Từ sáng 14 đến tối 15 tháng 8 tại Trai đường Tòa Thánh | Phục vụ hàng vạn suất ăn chay miễn phí và trao quà Trung thu cho thiếu nhi | Thực hành tinh thần bác ái, sẻ chia tình thương đại đồng của đạo Cao Đài |
Nghệ thuật rước cộ bông tại Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung
Nếu phần lễ tại Báo Ân Từ mang vẻ đẹp thâm nghiêm, tĩnh tại thì phần hội diễu hành vào tối rằm tháng Tám lại bùng nổ thành một đại tiệc ánh sáng, âm nhạc và nghệ thuật trình diễn dân gian độc nhất vô nhị. Sự kết hợp giữa xe hoa rực rỡ, linh vật phun lửa và dàn nhạc cổ truyền đã biến đại lộ trước Đền Thánh thành sân khấu văn hóa ngoài trời đầy mê hoặc.
Đoàn rước cộ bông Phật Mẫu và Tiên Nương
Khoảnh khắc được hàng vạn người dân và du khách mong đợi nhất trong Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung chính là lễ rước cộ bông Phật Mẫu cùng Cửu Vị Tiên Nương khởi hành từ trước Báo Ân Từ tiến qua mặt tiền Đền Thánh. Những chiếc cộ bông quy mô lớn được các nghệ nhân và tín đồ chế tác vô cùng công phu từ hàng vạn bông hoa tươi, đèn lồng ngũ sắc và lụa gấm lộng lẫy.
Trên chiếc cộ bông trung tâm uy nghi, hình tượng Đức Diêu Trì Kim Mẫu hiền từ ngự trên tòa sen bên cạnh chim thanh loan, tiếp nối phía sau là các cộ bông tái hiện hình ảnh chín nàng tiên trong Cửu Vị Tiên Nương cầm các nhạc khí cổ truyền như đàn tỳ bà, ống tiêu, hoa sen, giỏ hoa lam. Đi kèm đoàn cộ bông là các đội đồng nhi nam nữ tay cầm đèn hoa sen, đội bát âm tấu nhạc réo rắt và đoàn chức sắc chỉnh tề trong phẩm phục đại lễ.

Màn trình diễn múa Long Mã và Tứ Linh
Sức cuốn hút mãnh liệt của đêm hội rằm tháng Tám còn đến từ màn trình diễn múa Long Mã Tứ Linh đầy uy dũng và sống động đi mở đường cho đoàn cộ bông. Dẫn đầu đoàn diễu hành là hình tượng Long Mã tung vó dũng mãnh, tiếp nối ngay phía sau là bộ tứ linh gồm rồng nhang phun lửa (Long), Ngọc Kỳ Lân (Lân), Linh Quy (Quy) và Chim Phụng Hoàng (Phụng).
Độc đáo bậc nhất là hình tượng rồng nhang phun lửa dài hàng chục mét được kết từ hàng ngàn cây nhang trầm thơm ngát sản xuất tại làng nghề làm nhang Tây Ninh và các khung mây tre dẻo dai từ làng nghề đan lát mây tre Long Hòa Hòa Thành Tây Ninh. Hòa nhịp cùng vũ điệu Tứ Linh là tiếng trống hội dồn dập từ những chiếc trống đại do nghệ nhân làng trống Bình An chế tác, kết hợp cùng dàn nhạc ngũ âm và các điệu múa trống Chhay-dăm rộn rã trước tháp Hiệp Thiên Đài.
Nghệ thuật chưng quả phẩm tạo hình linh vật
Một nét văn hóa mỹ thuật dân gian đặc sắc khác không thể tách rời khỏi Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung là hội thi và triển lãm chưng quả phẩm ngũ sắc tại hơn một trăm gian hàng bao quanh khu vực Báo Ân Từ. Để chuẩn bị cho phần trưng bày này, các nghệ nhân khéo tay từ các họ đạo địa phương đã dành hàng tuần lễ tuyển chọn từng trái cây tươi ngon như mãng cầu Bà Đen Tây Ninh, thanh long Châu Thành Long An, khóm Bến Lức Long An, bưởi da xanh, cau tươi để kết thành những tác phẩm điêu khắc trái cây hình long lân quy phụng vô cùng tinh xảo.
- Nghi lễ thiết bàn Hội Yến đêm rằm: Bày biện bàn tiệc chay tịnh gồm trà thơm, rượu lễ, bánh mứt và trái cây tươi tại chánh điện Báo Ân Từ để cung đón Đức Diêu Trì Kim Mẫu và Cửu Vị Tiên Nương.
- Nghệ thuật rước cộ bông lộng lẫy: Diễu hành các xe hoa trang trí hàng vạn đóa hoa tươi và đèn màu tái hiện điển tích Phật Mẫu cùng chín vị Tiên Nương giáng trần ban phúc.
- Vũ điệu Long Mã và rồng nhang phun lửa: Trình diễn múa Long Mã và bộ Tứ Linh Long, Lân, Quy, Phụng, nổi bật với con rồng nhang phun lửa dài hàng chục mét uốn lượn uy dũng trong đêm.
- Triển lãm chưng quả phẩm ngũ sắc: Quy tụ hơn một trăm gian hàng nghệ thuật kết trái cây bản địa thành hình tứ linh, hoa sen tinh xảo quanh khuôn viên Điện thờ Phật Mẫu.
Giá trị văn hóa và nhân văn của Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung
Trải qua đúng một thế kỷ tồn tại và phát triển từ mùa thu năm 1925 đến nay, kỳ đại lễ rằm tháng Tám tại Tòa Thánh Tây Ninh đã vượt ra khỏi ranh giới của một sinh hoạt tín ngưỡng tôn giáo nội bộ để trở thành ngày hội văn hóa lớn của cả vùng Đông Nam Bộ. Những giá trị đạo đức, mỹ thuật và thiện nguyện của đại lễ tiếp tục tỏa sáng mạnh mẽ.
Văn hóa ẩm thực chay và lòng hiếu khách
Một trong những ấn tượng sâu đậm nhất đối với bất kỳ du khách nào khi tham dự Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung chính là truyền thống hiếu khách trọng nghĩa tình tại Trai đường Tòa Thánh. Suốt những ngày diễn ra lễ hội, hàng ngàn tình nguyện viên công quả làm việc ngày đêm bên những chảo lửa lớn để chế biến hàng chục món ăn thanh đạm mang đậm bản sắc ẩm thực chay Tây Ninh và đặc sản nem bưởi Tây Ninh phục vụ hoàn toàn miễn phí cho hàng chục vạn lượt khách.
Hình ảnh những dãy bàn ăn dài tăm tắp nơi người dân địa phương và du khách bốn phương cùng ngồi thưởng thức bữa cơm chay ấm áp, được các tình nguyện viên cúi đầu chắp tay mời dùng bữa trong tiếng nhạc lễ êm dịu đã trở thành biểu tượng đẹp đẽ của tình thương yêu nhân loại.
Bảo tồn bản sắc di sản vùng đất thánh
Trong dòng chảy văn hóa Nam Bộ, Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung còn là môi trường bảo tồn sống động nhiều loại hình nghệ thuật truyền thống quý giá như nghệ thuật Đờn ca tài tử Nam Bộ tại Long An và Tây Ninh, nhạc lễ ngũ âm, nghệ thuật kết hoa quả tạo hình và kỹ nghệ chế tác lồng đèn. Nhằm lưu giữ và giới thiệu toàn diện các giá trị lịch sử, kiến trúc và nghi lễ của di sản này tới công chúng, chuyên trang Tây Ninh NSSC thường xuyên cập nhật hệ thống dữ liệu bách khoa chuẩn xác về văn hóa bản địa tỉnh nhà.
Mỗi mùa trăng rằm tháng Tám âm lịch đi qua, dư âm trang nghiêm mà rực rỡ của Đại lễ Hội Yến Diêu Trì Cung vẫn đọng lại sâu sắc trong tâm khảm hàng triệu người dân và du khách thập phương. Giữa tiếng trống hội ngân vang và ánh lửa rồng nhang lấp lánh trước ngôi Đền Thánh uy nghi, kỳ đại lễ trăm năm tuổi mãi là niềm tự hào văn hóa tâm linh tỏa sáng trên mảnh đất Tây Ninh hiền hòa, nghĩa tình.
NSSC Tây Ninh
tayninh.nssc.gov.vn là nền tảng công nghệ của NSSC đồng hành cùng cộng đồng khởi nghiệp sáng tạo tại Tây Ninh.
Xem thêm các bài trong chuyên mục Lễ hội Tây Ninh.
Bài liên quan
Lễ hội Làm Chay - Di sản tri ân nghĩa sĩ yêu nước tại vùng đất Tầm Vu
Lễ hội Làm Chay diễn ra từ 14 đến 16 tháng Giêng tại đình Tân Xuân Tầm Vu nhằm tưởng niệm nghĩa sĩ Đỗ Tường Phong, Đỗ Tường Tự và cầu quốc thái dân an.
Mãng cầu Bà Đen Tây Ninh - Thức quả ngọt thanh nức tiếng dưới chân non thiêng
Mãng cầu Bà Đen Tây Ninh là đặc sản trái cây danh tiếng được bảo hộ Chỉ dẫn địa lý Quốc gia. Khám phá thổ nhưỡng đất xám núi Bà và kỹ thuật tuốt lá độc đáo.
Rượu đế Gò Đen Long An - Đệ nhất danh tửu nếp lứt hào sảng miền hạ lưu Vàm Cỏ
Rượu đế Gò Đen Long An là danh tửu phương Nam chưng cất từ nếp lứt và men thuốc bắc cổ truyền. Khám phá lịch sử vùng đất Gò Đen cùng bí quyết kháp rượu Bến Lức.



